Ongeveer een eeuw geleden was afvalwater slechts op enkele plaatsen een probleem. In steden kon het oppervlaktewater soms het aanbod aan afvalwater niet verwerken. In de rest van het land had de natuur voldoende vermogen om het vuil weer uit het water te halen.

Steeds vuiler
In de loop van de 20e eeuw groeide de bevolking van ons land van 4 naar 16 miljoen inwoners. Daarnaast nam de bedrijvigheid sterk toe. Al die mensen loosden hun afvalwater. Na de Tweede Wereldoorlog namen bovendien de consumptie en de welvaart snel toe: we gaan regelmatig onder de douche, wassen onze kleren veel vaker dan vroeger, geven de auto een lekkere wasbeurt.
Tussen 1960 en 1970 was de vervuiling het ergst. In sommige wateren was nauwelijks enig leven meer mogelijk. De Rijn werd wel het riool van Europa genoemd. Om aan deze situatie een eind te maken werd in 1970 de Wet Verontreinigingen Oppervlaktewateren (WVO) ingevoerd.

Wat kunt u doen?
Iedereen kan bijdragen aan een beperking van het afvalwater. En daarmee aan schoner, mooier en gezonder oppervlaktewater. Klik hier voor meer informatie.

Afvalwater zuiveren
In Nijmegen en omgeving zorgde Zuiveringsschap Rivierenland vanaf 1971 voor de uitvoering van de WVO en dus voor een verbetering van de waterkwaliteit. Het zuiveringsschap werkte steeds vaker samen met de andere waterschappen in het gebied: de polderdistricten. Dat heeft in 2002 geleid tot een fusie van vijf waterschappen tot Waterschap Rivierenland.
Het waterschap zorgt ervoor dat de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI), die ons afvalwater schoonmaken, functioneren.De RWZI maakt het water weer zo schoon dat het veilig geloosd kan worden op het oppervlaktewater. Hoe gelijkmatiger de aanvoer op een RWZI is, hoe beter de installatie kan werken.

Al het afvalwater van Nijmegen ten zuiden van de Waal gaat naar de rioolwater zuiveringsinstallatie in Weurt. Het afvalwater ten noorden van de Waal gaat naar de installatie in Arnhem-zuid.

Riolering
Vuil water van huizen en bedrijven, en vaak ook regenwater van de straten, loopt het riool in. Van daar uit wordt het verder getransporteerd naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie.
De riolering is het totaal van buizen, putten, pompen, rioolgemalen en wat nog meer nodig is om het afvalwater (ondergronds) naar de zuiveringsinstallatie te brengen. Voert een rioolstelsel naast afvalwater ook regenwater af, dan noemen we dat een gemengd rioolstelsel Er zijn ook gescheiden rioolstelsels. Deze voeren het afvalwater af naar de zuivering en het regenwater via een apart systeem naar het oppervlaktewater.
Meer informatie over het riool en de zuivering vindt u op de site van Rioned.

Gemengd of gescheiden riool in Njimegen
Gemengd: ten oosten van het Maas-Waalkanaal en in Lent hebben de meeste straten een gemengd riool. Hierin komt zowel vuilwater als regenwater terecht.

Gescheiden: Dukenburg en Lindenholt hebben een gescheiden rioolstelsel. Regenwater blijft daar gescheiden van het vuilwater en komt door vijvers en sloten via het Land van Maas en Waal terecht in de Maas.

Ook bij de nieuwbouw in de Waalsprong blijft het regenwater gescheiden van het vuilwater. Regenwater van daken en straten gaat via groenstroken en 'wadi’s' (verlaagde stroken in plantsoen) naar sloten en komt via de nog aan te leggen Waalsprongplassen en de Linge uiteindelijk in de Waal en de Neder-Rijn en Lek. Groot voordeel is dat het regenwater schoon blijft en niet naar de zuiveringsinrichting hoeft.

Bedrijventerreinen in Nijmegen
De Nijmeegse bedrijventerreinen Westkanaaldijk, Winkelsteeg en Kanaalhaven hebben een verbeterd gescheiden rioolstelsel. Bij een gewone regenbui gaat het wat vervuilde regenwater naar de zuiveringsinrichting. Bij een flinke stortbui gaat het eerste, enigszins vervuilde regenwater ook naar de zuiveringsinrichting, De rest is schoner en wordt naar het oppervlaktewater afgevoerd.

Aaansluiten op het riool
De zorg voor een goede riolering is een gemeentelijke taak. Als u (inwoner van Nijmegen) een aanluiting wilt op het gemeenteriool dient u een aanvraag in bij de afdeling Rioleringen van de gemeente Nijmegen.

Wilt u een bestaande aansluiting vervangen dan zijn de kosten tot de erfgrens voor de eigenaar/bewoner. Voor de aansluiting tussen erfgrens (controleput) en gemeenteriool zijn uw kosten afhankelijk van de soort verharding.

Meer informatie bij afdeling Rioleringen: tel. 024-3298069 of kijk op www.nijmegen.nl

Gemeentelijk Rioleringsplan Nijmegen
De aanpak van het rioolstelsel is vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2016 (GRP). Eigenaren van woningen en bedrijfspanden betalen rioolrecht voor de uitvoering van dit plan.
De gemeente is verantwoordelijk voor een doelmatige inzameling en het transport van afvalwater, de zogenaamde zorgplicht. De provincie kan de gemeente voor bepaalde percelen ontheffing van de zorgplicht verlenen.

Onderhoud van de riolering
Een goed werkend rioolstelsel is van groot belang voor de volksgezondheid. Rioolwater is immers een belangrijke bron van ziekteverwekkers. De gemeente ziet er op toe dat oude riolen op tijd worden vervangen. Daarom inspecteert de gemeente jaarlijks delen van de oudere riolen op hun kwaliteit. Hierbij maakt een gespecialiseerd bedrijf video-opnames. Zo kan de gemeente zien waar de riolering gerepareerd dan wel vervangen moet worden. In totaal was het hoofdriool van Nijmegen in 2004 660 km lang. Vooral door de bouw van Nijmegen Noord neemt dit nog jaarlijks toe.

Oorzaken en gevolgen van overbelasting van het riool
Nijmegen heeft door de ligging van de stad op de stuwwal, speciale problemen op het gebied van riolering. Water loopt vanzelf van hoog naar laag. Voor het hoge deel van de stad is dat gemakkelijk: ook het afvalwater loopt snel weg. Maar dan loopt het naar het lagere deel, dat daardoor overbelast kan raken. Om een groot deel van Nijmegen heen loopt een ringriool, een groot verzamelriool, waarin heel veel afvalwater samenkomt.

In het grootste deel van de stad wordt het regenwater samen met het afvalwater afgevoerd. Bij een hevige regenbui stroomt in korte tijd veel water in het riool. Soms kan het riool deze grote hoeveelheid regenwater niet verwerken. Via een riooloverstort stroomt het teveel aan water dan in een sloot of vijver: de overstort.
Omdat het regenwater in het riool vermengd is met afvalwater, is het water dat in de overstort komt vervuild. Om vervuiling van het oppervlaktewater en de waterbodem tegen te gaan, worden tegenwoordig vaak maatregelen genomen om het overstorten van afvalwater zo veel mogelijk te voorkomen. Een belangrijke maatregel is het afkoppelen van het regenwater van het riool.

Bergbezinkbassin
Soms regent het zo hard, dat de riolering het aanbod niet kan verwerken. Het afkoppelen van verhard oppervlak is één mogelijkheid om dit te verhelpen. De aanleg van een bergbezinkbassin is een andere mogelijkheid.
Een bergbezinkbassin is een grote ondergrondse kelder waar overtollig rioolwater tijdelijk kan worden geborgen zodat het niet in een (overstort)vijver terechtkomt. Is er weer genoeg ruimte in het riool dan kan het water daar alsnog heen.
Er is een nieuw bergbezinkbassin aangelegd bij het kruispunt van de Weg door het Jonkerbos en de Tarweweg. Hier maakt de vijver deel uit van het bassin: is de bezinkkelder vol, dan loopt het teveel aan water in de vijver. Dit is relatief schoon water. Is er weer voldoende ruimte in het riool, dan stroomt al dit water terug en blijft er een basishoeveelheid water achter in de vijver.